لنز رنگی، در واقع نوعی لنز تماسی است که برای تغییر رنگ ظاهری چشم به کار می رود. این لنزها را می‌ توان به دو دسته کلی تقسیم کرد: لنزهای رنگی که صرفا جنبه زیبایی دارند و لنز طبی رنگی که علاوه بر اصلاح عیوب انکساری (مانند نزدیک‌بینی یا دوربینی)، رنگ چشم را نیز تغییر می‌ دهند. اما عوارض لنز رنگی چیست؟

افزایش روزافزون استفاده از این محصولات، اهمیت آگاهی از عوارض لنز رنگی را دوچندان می‌ کند. بسیاری از افراد بدون مشورت با چشم‌پزشک و تنها با اتکا به تبلیغات یا توصیه دوستان، اقدام به خرید لنز می‌ کنند، غافل از اینکه این اقدام می‌ تواند سلامت بینایی آن‌ ها را به طور جدی به خطر بیندازد. این مقاله با هدف ارائه اطلاعات دقیق پزشکی، شما را با جنبه‌ های آشکار و پنهان استفاده از لنزهای رنگی آشنا خواهد کرد.

آشنایی با ساختار و عملکرد لنز

برای درک بهتر عوارض لنز رنگی، ابتدا باید با ساختار چشم و نحوه عملکرد لنز تماسی آشنا شویم. قرنیه، لایه شفاف جلوی چشم، نقش حیاتی در تمرکز نور دارد و برای حفظ شفافیت و سلامت خود، به طور مداوم به اکسیژن نیاز دارد. این اکسیژن عمدتا از طریق تماس با هوای اطراف و همچنین مایع زلالی که از پشت قرنیه ترشح می‌ شود، تامین می‌ گردد.

لنز تماسی، به خصوص لنز رنگی، با قرار گرفتن روی قرنیه، مانعی بین قرنیه و هوا ایجاد می‌ کند و می‌ تواند جریان اکسیژن را کاهش دهد. میزان این کاهش به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

• نفوذپذیری اکسیژن (Dk/t): این شاخص نشان می‌ دهد که لنز چقدر اجازه عبور اکسیژن را می‌ دهد. لنزهای با Dk/t بالاتر، اکسیژن‌ رسانی بهتری دارند.
• جنس لنز: لنزهای هیدروژل سنتی، قابلیت نفوذ پذیری کمتری نسبت به لنزهای سیلیکون هیدروژل مدرن دارند.
• ضخامت لنز: لنزهای ضخیم‌ تر، معمولا اکسیژن‌ رسانی کمتری دارند.
• مدت زمان استفاده: استفاده طولانی‌مدت از لنز، به خصوص در طول شب، می‌ تواند اکسیژن‌ رسانی را به شدت کاهش دهد.

درک این مفاهیم پایه، اولین قدم برای پیشگیری از بسیاری از عوارض لنز رنگی است.

عوارض شایع لنز رنگی

عوارض عمدتا به دلیل عدم سازگاری چشم با لنز و یا رعایت نکردن نکات بهداشتی است. در ادامه به 4 مورد از عوارض متداول استفاده از لنز رنگی می پردازیم:

1) خشکی چشم 

یکی از شایع‌ ترین عوارض لنز رنگی، احساس خشکی و سوزش در چشم است. لنز تماسی، به خصوص اگر نفوذپذیری اکسیژن پایینی داشته باشد یا سایز آن مناسب نباشد، می‌ تواند باعث اختلال در لایه اشک چشم و کاهش تولید اشک طبیعی شود. این امر منجر به علائمی چون سوزش، خارش، احساس وجود جسم خارجی در چشم، و تاری دید متناوب می شود.

2) قرمزی و التهاب ملتحمه

قرار گرفتن جسم خارجی (لنز) روی سطح چشم می‌ تواند باعث واکنش التهابی در ملتحمه (غشای نازک پوشاننده سفیدی چشم و داخل پلک) شود. این قرمزی می تواند به دلیل تحریک خود لنز، آلرژی به لنز و یا مایع لنز و حتی عفونت باشد.

3) تاری دید

تاری دید در حین استفاده از لنزهای رنگی می‌ تواند دلایل متعددی داشته باشد، از جمله:

• نامناسب بودن سایز لنز
• لکه یا کثیفی روی لنز
• خشکی چشم
• جابجایی رنگدانه‌ های لنز

4) حساسیت و واکنش آلرژیک

ممکن است به مواد شیمیایی موجود در لنز، رنگدانه‌ های به کار رفته در لنز رنگی، یا مواد نگهدارنده موجود در مایع لنز حساسیت نشان دهید. این حساسیت می‌ تواند به صورت خارش شدید، تورم پلک‌ ها، و قرمزی چشم خود را بروز دهد.

عوارض عفونی لنزهای رنگی

در میان عوارض لنز رنگی، عفونت‌ های چشمی از جدی‌ ترین و خطرناک‌ ترین آن‌ ها هستند، زیرا می‌ توانند به سرعت پیشرفت کرده و منجر به آسیب دائمی بینایی یا حتی از دست دادن چشم شوند. از جمله این عوارض عفونی می توان به کراتیت چشم اشاره کرد:

1) کراتیت (التهاب قرنیه)

کراتیت به معنای التهاب قرنیه است و در اثر عفونت ایجاد می‌ شود. اگر مرتب از لنزهای تماسی استفاده می کنید در صورت رعایت نکردن نکات بهداشتی؛ در معرض انواع کراتیت از جمله کراتیت باکتریایی، قارچی و آکانتامبا قرار می گیرید.

علائم هشداردهنده کراتیت:

• درد شدید و غیرقابل تحمل در چشم
• حساسیت شدید به نور (فتوفوبیا)
• کاهش ناگهانی و شدید دید
• احساس وجود جسم خارجی
• قرمزی شدید چشم
• ترشح چرکی یا آبکی غلیظ از چشم

در صورت مشاهده هر یک از این علائم، باید فورا به چشم‌ پزشک مراجعه کنید.

عوارض ناشی از کاهش اکسیژن‌ رسانی (Hypoxia)

همانطور که پیشتر اشاره شد، لنز تماسی، حتی بهترین نوع لنز رنگی، می‌ تواند مانعی برای رسیدن اکسیژن کافی به قرنیه باشد. کمبود مزمن اکسیژن (هیپوکسی) عوارض جدی به دنبال دارد:

• ادم قرنیه: تورم سلول‌ های قرنیه به دلیل کمبود اکسیژن. این امر باعث تاری دید و احساس سنگینی در چشمتان می‌ شود.
• نئوواسکولاریزاسیون قرنیه: در پاسخ به کمبود اکسیژن، قرنیه تلاش می‌ کند تا رگ‌ های خونی جدیدی را رشد دهد تا اکسیژن بیشتری دریافت کند. این رگ‌های خونی غیرطبیعی، شفافیت قرنیه را کاهش داده و می‌ توانند منجر به مشکلات بینایی دائمی شوند.
• کاهش شفافیت قرنیه: هیپوکسی طولانی‌ مدت می‌ تواند به سلول‌ های قرنیه آسیب رسانده و شفافیت آن را کاهش دهد.

عوارض طولانی‌ مدت لنز رنگی

استفاده مداوم و نادرست از لنز زیبایی، حتی بدون بروز عفونت‌ های شدید، می‌ تواند منجر به آسیب‌ های طولانی‌ مدت شود:

• تغییر شکل قرنیه: استفاده طولانی‌ مدت از لنزهای بی کیفیت و ارزان قیمت می‌ تواند ساختار قرنیه را تغییر داده و منجر به مشکلات بینایی شود.
• سندرم تحمل نکردن لنز: چشم به مرور زمان نسبت به لنز حساسیت نشان داده و دیگر قادر به تحمل لنز نخواهید بود.
• وابستگی مزمن به اشک مصنوعی: به دلیل آسیب به سطح چشم و اختلال در لایه اشک ممکن است به طور دائم نیاز به قطره اشک داشته باشید.
• اسکار قرنیه: در اثر عفونت‌ های شدید یا التهابات مزمن، ممکن است جای زخم (اسکار) روی قرنیه باقی بماند که شفافیت دیدتان را برای همیشه کم می کند.

عوامل افزایش دهنده ریسک استفاده از لنز رنگی

برخی رفتارها و انتخاب‌ ها، ریسک درگیر شدن با عوارض لنز رنگی را به طور قابل توجهی افزایش می‌ دهند:

• عدم مشورت با چشم‌پزشک: خرید لنز بدون تجویز و معاینه دقیق چشم‌ پزشک، بزرگترین اشتباه است.
• استفاده طولانی‌ تر از زمان مجاز: هر لنزی، چه روزانه، چه سالانه، زمان مصرف مشخصی دارد. استفاده بیش از حد مجاز، به چشم آسیب می‌ زند.
• خوابیدن با لنز: خوابیدن با لنز خطر عفونت و کمبود اکسیژن را به شدت بالا می‌ برد.
• شستشو با آب شیر: آب شیر حاوی میکروارگانیسم‌ های مضری است که باعث عفونت‌ های شدید چشمی می شوند. همیشه از لوازم جانبی لنز درجه یک استفاده کنید.
• استفاده از لنزهای تقلبی یا بی‌ کیفیت: از لنزهای ارزان قیمت و بدون تاییدیه استاندارد استفاده نکنید.
• آرایش چشم هنگام استفاده از لنز: لوازم آرایشی می‌ توانند وارد چشم شده و با لنز ترکیب شده و باعث تحریک، عفونت، یا مسدود شدن غدد اشکی شوند.

تفاوت لنز رنگی مجاز پزشکی با لنزهای غیرمجاز

تفاوت اصلی بین لنزهای رنگی که توسط چشم‌ پزشک تجویز می‌ شوند (چه لنز طبی رنگی و چه لنز زیبایی) و لنزهای غیرمجاز که در بازار سیاه یا فروشگاه‌ های نامعتبر یافت می‌ شوند، در استاندارد ساخت، کیفیت مواد و میزان نفوذپذیری اکسیژن است.

لنزهای پزشکی تحت نظارت دقیق تولید شده و دارای تاییدیه‌ های بهداشتی هستند. اما لنزهای تقلبی و غیراستاندارد، اغلب با رنگدانه‌ های سمی ساخته شده و منافذ لازم برای تنفس قرنیه را ندارند، که این امر می‌ تواند منجر به عوارض جبران‌ ناپذیر شود.

چه کسانی باید محتاط تر باشد؟

برخی افراد به دلایل پزشکی، بیشتر در معرض عوارض لنز رنگی قرار دارند و باید احتیاط بیشتری به خرج دهند:

• افراد مبتلا به خشکی چشم
• بیماران دیابتی
• افراد با سابقه آلرژی چشمی
• کسانی که بهداشت ضعیفی دارند

از کجا لنز اورجینال با تاییدیه بهداشتی بخریم؟